İhrakiye ve Kumanya Teslimlerinde, Denetiminde, Kontrolünde ve Vergilendirilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar
Ticaret Bakanlığı Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü “İhrakiye (Akaryakıt) ve Kumanya Teslimlerinde, Denetiminde, Kontrolünde ve Vergilendirilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar” hakkında bir yazı yayımladı.Yazıda; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 176 ncı maddesi gereği deniz taşıtlarına ihrakiye (akaryakıt) ve kumanya teslimi ile ihrakiye (akaryakıt) ve kumanya teslimlerinin denetimi, kontrolü ve vergilendirilmesinin aşağıda belirtilen usul ve esaslara göre yapılacağı bildirildi.
A- İhrakiye (Akaryakıt) Ve Kumanya Teslimlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar
1. Gemi kaptanları, acenteleri, bunker veya liman bayilerinin, geminin gideceği yeri ve talep edilen yakıt miktarını yazılı olarak gümrük idaresine bildirmesi gerekiyor, bunun mümkün olmadığı durumlarda söz konusu yazılı bildirimin NCTS beyannamesi ekinde ibraz edilmesi gerekiyor. Talebe ilişkin belgede geminin bulunduğu liman veya iskelenin adı belirtilecek, ayrıca yakıt talep eden geminin gümrük personelince geliş sorgusunun yapılmasına müteakip işlemler devam edecek. Aynı şekilde kaptanlar, gemi acenteleri ve kumanyacılık firmaları geminin gideceği yer ve gemiye verilecek kumanyanın cins ve miktarını belirtir şekilde düzenleyecekleri kumanya listelerini gümrük idaresine bildirmeleri gerekmekte. Şüphe veya ihbar olmadıkça, yakıt, yağ ve kumanya muayeneye tabi tutulmaz ve sadece gümrük idaresinin gözetimi altında gemiye yüklenir.
2. Türkiye Gümrük Bölgesi dışına sefer yapan Türk bandıralı gemilerde, Gümrük Yönetmeliği ek-76’da yer alan örneğe uygun yakıt ve kumanya defteri olup olmadığı, bu defterin sayfalarının gümrük idaresince önceden onaylanıp onaylanmadığı kontrol edilmeli. Onaylanmadığı tespit edilen defterlerin ilgililerden talep edilerek onanması sağlanmalıdır. Bu deftere yakıt ve kumanyanın gümrük tarife istatistik pozisyonu, miktarı ve beyanname ile faturanın numara ve tarihi, yazılarak alt kısmı gümrük idaresince resmi mühürle mühürlenmeli ve imzalanmalı.
3. Türk bandıralı gemilerin yabancı limanlardan gelişlerinde, ilk uğrayacakları Türk limanı olunması durumunda, ilgililerce yakıt ve kumanyaları için düzenlenecek listenin, (mümkün olması durumunda Tek Pencere Sistemi üzerinde incelenmesi), mümkün olmaması durumunda geminin kontrolünün yapılması sırasında alınması gerekmekte. Bu listede;
-Yabancı limanlardan alınmış olan kumanyanın cins ve miktarı ile sefer sırasında tüketilen miktarı,
-Evvelce Türkiye’de, serbest dolaşımda olan maddelerden veya geçici depolama yerleri ve antrepolardan tedarik edilen yakıt ve kumanyaların cins ve miktarı ve bunlar için evvelce verilmiş olan transit veya ihracat beyannamelerinin numara ve tarihi, gümrük idaresi ve sefer sırasında tüketilen miktarları, yer almalı. İlgili memurlar, (Tek Pencere Sistemi üzerinden görüntülenen listeyi) veya bunun mümkün olmaması durumunda kendilerine verilen listeyi, yakıt ve kumanya defteri ile karşılaştırarak, beyan edilen miktarın defter kayıtlarına uygunluğunu incelemeli.
4. Serbest dolaşımdaki akaryakıtın, ihrakiye olarak verilmesi aşamasında, ihracat mevzuatı hükümlerine göre işlem yapılması gerekmekte. Buna göre yapılan teslimlerde gümrük beyanı, teslimin yapıldığı mahaldeki gümrük idaresinde yapılacak.
5. Serbest dolaşımda olmayan ve ihrakiye olarak teslim edilecek akaryakıtın Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü bağlantısı gümrük idarelerinin dışındaki bir gümrük idaresinin denetim ve gözetimindeki gemilere teslim edilmek üzere sevk edilmesi halinde; akaryakıtı taşıyan barcın bütün kapak ve vanaları gümrük mührü ile mühürlenmeli, barca tatbik edilen mühürlerin sayısı ve seri numarası gümrük beyannamesine kaydedilmeli.
6. Kocaeli il sınırları içerisinde ikinci iskele (Körfez-Körfez Teslimi) yoluyla yapılacak ihrakiye (akaryakıt) teslimi ile ilgili işlemlerin, Körfez Petrokimya Gümrük Müdürlüğü koordinesinde ve Körfez Petrokimya Gümrük Müdürlüğünce görevlendirilecek en az 1 gözetim memuru ve/veya muhafaza memuru aracılığıyla refakat işlemlerinin yapılması sağlanmalı.
B-İhrakiye (Akaryakıt) Ve Kumanya Teslimlerinin Denetimi, Kontrolü Ve Vergilendirilmesinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar
1. Firmaların filolarına yeni katılan barçlarda gizli bölme bulunup bulunmadığına yönelik denetlemeler ve işlemler 2014/02 sayılı genelge kapsamında yapılmalı ve firmaların bu konuda mağduriyet yaşamaması konusunda azami dikkat ve özen gösterilmeli.
2. Barçların ihrakiye olarak teslim edilecek akaryakıtın yüklenmesinden önce boş olup olmadığının tespit işlemleri yapılacak. Tespit işlemleri, herhangi bir tereddüte mahal vermeyecek şekilde yetkili gözetim şirketlerine yaptırılacak ve ölçüm sonuçlarına ilişkin raporu düzenlenecek ve en az bir nüshası gümrük idaresince oluşturulacak dosyada muhafaza edilecek.
3. Muhtemel suiistimallerin önlenmesi amacıyla, ihrakiyenin verilmesi sırasında görevli gümrük personeli tarafından geminin seyir jurnali, devirçark ve yakıt ve kumanya defteri incelenerek şüpheli bir durum bulunup bulunmadığı ve geminin dış seferde olup olmadığı kontrol edilecek.
4. Antrepolardan ihrakiye teslimi yapacak barçlara akaryakıt dolumu antrepo memurları gözetiminde, barçlara refakat ve ihrakiye teslimi görevi gözetim memurlarınca yerine getirildiği durumlarda, teslimi yapılacak ihrakiyenin barçlara dolumunu müteakip antrepo memuru ve gözetim memuru, beyannamenin arkasına aralarında teslim tesellüm işleminin gerçekleştirildiğine ilişkin şerh düşecekler. Ancak varış Gümrük Müdürlüğü farklı olan Transit Beyannamelerinde (örneğin Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü) barçlarla sevkli ihrakiyelerde ilgili antrepo memuru aynı zamanda gözetim memuru görevini yürütecek.
5. Refakat/Gözetim/Muhafaza memurunca, kaptan veya acentanın talep edilen akaryakıt ile ilgili beyanını doğrulayıcı belgeler ile akaryakıt/kumanya teslim edildikten sonra ilgili defterlere (Yakıt, Yağ ve Kumanya Defteri, Devirçark, Seyir jurnalı defteri v.s) yazılması yönünde ve yine ilgili defterlere kaptan veya diğer yetkililerce kaşe, mühür vb. meşruhatların düşülmesi gerektiğine ilişkin söz konusu kişilere bilgilendirme yapılacak.
6. İhrakiye teslimi yapan Barçlarda ve Liman/İskelelerde bulunan kameraların incelenerek çalışıp çalışmadığına, çözünürlüklerinin yeterli olup olmadığına ve diğer hususlara ilişkin yapılacak risk analizlerine göre muayyen zamanlarda denetim yapılacak.
7. İhracat hükmünde olmayan Transit Beyannamelerinde Damga Vergisinin yatırılıp yatırılmadığının kontrolünün yapılması gerekmekte.
8. İhrakiye teslimleri ile ilgili tüm belgelerin Gümrük Müdürlüğünün ilgili servisince klasörlerinde denetime hazır hale getirilerek arşivlenmesi gerekmekte.
9. Harici kabotajdan dönüp dahili kabotaja girecek gemilerin yabancı limanlardan aldıkları yakıtların miktarı gemilerin seyir jurnallerinde ve devriçark defterinde gösterilmeli. Söz konusu gemilerin yeniden harici kabotaja geçmeleri durumunda, seyir jurnaline göre alınan miktar ile, seyir jurnali ve devriçark defterine göre sarf edilen miktar arasındaki fark bulunarak vergiye esas tutulacak miktar tespit edilmeli.
10. Yurtdışı seferden dönen Türk bayraklı gemilerin, Türk limanları arasında yapacakları seferde kullanılan yakıtın vergilendirilmesinde Gümrük Yönetmeliğinin 482 nci maddesi ile 2013/36 sayılı Genelge'nin 3 üncü maddesi hükümleri uygulanacak.
11. Gemilerin Transit yakıtlarının takibi için, ilk varışta gemi kontrolü yapan ve tutanak tanzim eden Gümrük İdaresince Takip Defterleri tutularak dosya açmaları ve belirli aralıklarla kayıtların kontrol edilerek transit yakıtın yurtiçinde tüketilip tüketilmediği, Yönetmelikte belirtilen 3 aylık süre içerisinde yurtdışına çıkıp çıkmadığı, Gemi Takip Programı üzerinden incelenmesi gerekirse donatanı veya acentasından bilgi belge talep edilmesi ve sonucuna göre vergi tahsili ve/veya gerekli işlemlerin yapılması gerekmekte.
12. İhraç veya transit eşyası ile milli eşyanın miktar tespiti, ilgili taşıma belgeleri ile geminin seyir jurnalleri üzerinden yapılacak.
13. İhrakiye olarak verilen yakıtın yurt içinde kullanılan kısmına ilişkin vergi tahakkuku ve tebligatının herhangi bir ek tahakkuk faizi hesaplanmaksızın Tahsilat Takip Programı üzerinden yapılabilmesine yönelik Programın "Kesinleşmiş Alacaklar Modülü" altında ayrı bir sekme açılmasına yönelik düzenleme kullanıma hazır hale getirilinceye kadarki sürede yükümlü sızlanmalarının önüne geçilmesini teminen, ihrakiyelerde vergi tahakkuk, takip ve tahsilat işlemlerinin manuel olarak yürütülmesi gerekmekte.
14. Kabotaj Beyannamelerinin takibi için, ilgili gümrük müdürlüğü “Kayıt ve Takip Defteri” tutarak, teyit nüshalarının gelip gelmediği, Damga Vergisinin yatırılıp yatırılmadığı, hareket gümrüğüne bilgi verilip verilmediği, varış gümrüğünden bilgi teyidi gelip gelmediği vb. hususlarda dosya oluşturarak gerekli takip ve yazışmaların yapılması ile arşivlemeleri hususunda gerekli özeni gösterecek.
C-Diğer Hususlar
1. Doğu Marmara Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü Emrinin uygulanmasının detaylandırılması amacıyla bağlantı Gümrük Müdürlüklerince Müdürlük Emri yürürlüğe konulması mümkün.
2.Yukarıda yer almayan hususlara ilişkin ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem yapılacak. İlgili memurlar mevzuat hükümlerinin değişmesi ve/veya yeni mevzuat düzenlemeleri yapılması durumunda, değişiklikleri takip etmek ve bilmekle sorumlu.
-Gümrük Kanunu 176 ncı madde,
-Gümrük Yönetmeliği 476 ila 482 nci maddeleri,
-Türkiye Limanları Ve İskeleleri Arasında Deniz Taşıtlarıyla Yapılan Taşıma İle Yükleme Ve Boşaltmalarda Gümrük Gözetim Ve Kontrolü Usul Ve Esaslarına İlişkin Tebliğ,
-2013/28-2013/36-2014/02-2019/18 sayılı Genelgeler,
-12.11.2010 tarihli 25341 sayılı ve 08.05.2020 tarihli, 54212785 sayılı Tasarruflu Yazı,
- 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu,
-Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği,
- 6648 sayılı Ham Petrol, Akaryakıt, İhrakiye, Madeni Yağ, Baz Yağ Ve Petrolle İlişkili Maddelere Dair Karar.
3. 13.06.2007 tarih ve GİŞ.043/C-15598 sayılı dağıtımlı yazı yürürlükten kaldırıldı.
İlgili yazıya ulaşmak için tıklayınız.
Kaynak: Gümrük TV